Alim-Lab

Tayyor ko‘rinishlar

Qatlamlar

Old devorni olish

Qidirish va ro‘yxat

Kamera rejimi

Aylanish

Klaviatura

Ko‘rinish

Manba va cheklovlar

Bu model tayyor, ochiq litsenziyali anatomik meshlardan yig‘ilgan (bu kod bilan chizilgan shakllar emas):

• BodyParts3D (Database Center for Life Science, Yaponiya; CC BY 4.0): teri, mushaklar, skelet, nervlar, oshqozon, qizilo‘ngach, kekirdak, o‘t pufagi, buyrak usti bezlari, diafragma. Vizualizatsiya uchun yengillashtirilgan nusxa (ochiq loyiha ashemag/human-atlas orqali).
• HuBMAP Human Reference Atlas 3D Reference Library (Visible Human erkak, SBU, Allen; CC BY 4.0): jigar, o‘pkalar, yurak, buyraklar, taloq, oshqozon osti bezi, siydik pufagi va yo‘llari, ingichka va yo‘g‘on ichak, qon tomirlari, bosh miya, ko‘zlar.

Ikki manba bitta tanaga moslab joylashtirilgan (masshtab 1.00, siljitish; markaz farqi ~1–2 sm). Ular turli odamlardan olingan, shuning uchun ba’zi joylarda organlar bir-biriga biroz to‘g‘ri kelmasligi yoki kesishishi mumkin.

Kod bilan chizilgan (skaner emas, joylashuvi taxminiy): periferik nervlar, limfa tugunlari va tomirlari, qalqonsimon bez, qalqonsimon oldi bezlari, gipofiz, epifiz, teri osti yog‘i, katta charvi, buyrak atrofi yog‘i, quloq suprasi, qoshlar; dermatomlar xaritasi soddalashtirilgan sxema.

Modelda yo‘q yoki to‘liq emas: to‘g‘ri qorin mushagi va eng keng orqa mushak (manba to‘plamida yo‘q), qorin parda, ichak uzunligi (soddalashtirilgan), ayol anatomiyasi. Model bitta erkak anatomiyasini ko‘rsatadi, individual farqlarni emas. O‘ng/chap bemorning o‘ng/chapi.

Hayvon va hasharot modellari

Quyidagi qismlar haqiqiy KT skanerlardan olingan (hammasi CC BY 4.0; uchlar soni kamaytirilgan, bo‘laklarga ajratilgan, masshtabi va joylashuvi o‘zgartirilgan):

• Asalari tanasi — «Western Honeybee – Adult Worker – CT Scan», ETAIN loyihasi (etainproject), Sketchfab.
• It: qovurg‘alar, ko‘krak va bel umurtqalari, o‘pka, jigar, ichaklar, yirik tomirlar — «3D Canine Anatomy: Normal Abdomen», Pixelbeaker, Sketchfab.
• It yuragi — «Normal Canine Heart Anatomy», Pixelbeaker, Sketchfab.
• It bosh suyagi — «Dog (Canis familiaris) Dolichocephalic», University of Edinburgh Open Educational Resources (KT: Dr. Tobias Schwarz; tayyorlagan: Brian Mather), Sketchfab.

Tashqi ko‘rinish (teri, jun, qanot, ko‘z) tayyor teksturali modellardan olingan (Sketchfab, CC BY 4.0 deb belgilangan; masshtabi va joylashuvi o‘zgartirilgan, bo‘limlarga ajratilgan):

• It terisi va juni — «German Great Dane», muallif: sujirour, Sketchfab.
• Asalari tashqi tanasi, qanotlari, oyoqlari, ko‘zlari — «Bee», yuklagan: Amresh08_x_y_z, Sketchfab. Eslatma: bu modelning asl muallifi yuklovchining o‘zi ekani tasdiqlanmagan; faylni ommaga tarqatishdan oldin litsenziyasini tekshirib ko‘ring.

Bu skaner va modellar turli jonivorlardan olingan, shuning uchun ichki qismlar tashqi tanaga taxminan moslab (surib, siqib) joylashtirilgan — nisbatlar aniq emas. Itning oyoq va bo‘yin suyaklari, mushaklari, oshqozoni, talog‘i, buyraklari, miyasi va nervlari hamda asalarining barcha ichki a’zolari kod bilan chizilgan sxema. Asalari KT skaneri endi ekranda ko‘rsatilmaydi (teksturali model yuklanmasa, zaxira sifatida ishlatiladi).

Ayol tanasi modeli (teri, tos suyaklari, bachadon, bachadon naylari, tuxumdonlar, siydik pufagi, sut bezlari, yurak, o‘pka, jigar, buyraklar, siydik yo‘llari, taloq, me’da osti bezi, ingichka ichak, hiqildoq, traxeya, bronxlar, ayrisimon bez, bosh miya (Allen), orqa miya, qon tomirlari, ko‘zlar) — HuBMAP Human Reference Atlas, 3D Reference Object Library (Indiana universiteti va hamkorlar; CC BY 4.0), Visible Human ayol ma’lumotlari asosida. Ilovada soddalashtirilgan nusxasi ishlatilgan (cho‘qqilar soni kamaytirilgan); ranglar shartli. Ichki tuzilish bo‘limidagi ko‘z, buyrak va yurak modellari ham shu manbadan (HuBMAP, CC BY 4.0; Visible Human ayol ma’lumotlari) olingan va soddalashtirilgan. Hujayra, bakteriya va virus modellari kodda chizilgan sxemalar.

Kimyo bo‘limi

Davriy jadvaldagi sonlar (atom massasi, elektromanfiylik, radius, ionlanish energiyasi, elektronga moyillik, oksidlanish darajalari, erish va qaynash harorati, zichlik, kashf yili) — PubChem Periodic Table (AQSh Milliy tibbiyot kutubxonasi, NCBI; ochiq ma’lumot). Tabiiy izotoplar tarkibi — NIST «Atomic Weights and Isotopic Compositions» (AQSh, ochiq ma’lumot); taniqli radioizotoplar ro‘yxati va ularning yarim yemirilish davrlari tanlab olingan o‘quv ma’lumoti, to‘liq emas. Elektron konfiguratsiyalar va orbital shakllari kodda hisoblanadi; element tavsiflari, qiziq faktlar va hayot uchun ahamiyati bo‘yicha tasnif — o‘quv matni. Molekulalar geometriyasi (atom koordinatalari va bog‘lar) — PubChem 3D konformerlari (hisoblangan modellar; tajribaviy qiymatlardan biroz farq qilishi mumkin); vodorod va azot(IV) oksid molekulalari hamda osh tuzi, olmos va grafit panjaralari ma’lum bog‘ uzunliklari bo‘yicha kodda qurilgan. Reaksiyalar bo‘limidagi animatsiya atomlarning qayta guruhlanishini sxematik ko‘rsatadi — haqiqiy reaksiya mexanizmi va tezligini emas; issiqlik effektlari (ΔH) yaxlitlangan ma’lumotnoma qiymatlari. Qavatli (Bor) model — soddalashtirilgan sxema: haqiqiy atomda elektronlar aniq orbita bo‘ylab aylanmaydi, ularning ehtimoliy joylashuvini orbital model ko‘rsatadi. «Haqiqiy ko‘rinishi» oynalari — kodda chizilgan sxematik tasvir, fotosurat emas: moddaning rangi va holati (PubChem’dagi erish va qaynash haroratlari bo‘yicha, oddiy bosimda) haqiqiyga yaqin, shakli esa shartli; yuqori haroratdagi nurlanish va razryad nuri ranglari taxminiy. Virtual laboratoriya — soddalashtirilgan simulyatsiya: kuzatuvlar maktab tajribalaridagi ma’lum natijalarga asoslangan, miqdor, konsentratsiya va tezlik hisobga olinmaydi; u haqiqiy tajriba va xavfsizlik qoidalarining o‘rnini bosmaydi.